De Houthi's, officieel bekend als Ansar Allah ('Helpers van God'), domineren het wereldnieuws door hun aanvallen op de internationale scheepvaart in de Rode Zee. Deze acties hebben de wereldhandel verstoord en roepen veel vragen op. Maar wie is deze Jemenitische beweging precies, wat zijn hun doelen en hoe zijn ze zo'n belangrijke regionale speler geworden? In dit artikel geven we een feitelijk overzicht.
Oorsprong en ideologie
De Houthi-beweging vindt haar oorsprong in de jaren '90 in het noorden van Jemen, onder de Zaidi-sjiitische gemeenschap. De Zaidis vormen een minderheid binnen de sjiitische islam en heersen eeuwenlang over delen van Jemen. De beweging ontstond als een religieus-culturele heropleving, gericht tegen de groeiende invloed van het salafisme (een soennitische stroming) dat door buurland Saoedi-Arabië werd gepromoot, en tegen de corruptie van de toenmalige Jemenitische regering.
Hun ideologie combineert religieus zaidisme met een sterk politiek en anti-imperialistisch sentiment. Dit komt tot uiting in hun bekende slogan: "God is de Grootste, Dood aan Amerika, Dood aan Israël, Vervloekt zijn de Joden, Overwinning voor de Islam".
De opmars naar de macht
Wat begon als een theologische beweging, werd al snel een gewapende militie. Na een reeks oorlogen met de centrale overheid vanaf 2004, maakten de Houthi's in 2014 gebruik van politieke instabiliteit. Ze veroverden de Jemenitische hoofdstad Sanaa en dwongen de internationaal erkende regering tot aftreden. Deze machtsgreep was de directe aanleiding voor de verwoestende Jemenitische Burgeroorlog, waarin een door Saoedi-Arabië geleide coalitie ingreep om de regering te herstellen.
Wie steunt de Houthi's?
Hoewel de Houthi's het ontkennen, is het algemeen bekend dat Iran de beweging op verschillende manieren steunt. Experts en westerse overheden stellen dat Iran zorgt voor financiële hulp, training en geavanceerde wapens, zoals ballistische raketten en drones. Deze steun maakt de Houthi's een belangrijke bondgenoot voor Iran in de regionale machtsstrijd met Saoedi-Arabië en Israël. De Houthi's zelf benadrukken echter dat hun strijd en wapenontwikkeling vooral op eigen kracht gebeurt.
De crisis in de Rode Zee
Sinds eind 2023 vallen de Houthi's commerciële en militaire schepen aan in de Rode Zee en de Golf van Aden, een van de drukste vaarroutes ter wereld. Ze presenteren deze aanvallen als een daad van solidariteit met de Palestijnen in de Gaza-oorlog en als een middel om druk uit te oefenen op Israël en zijn bondgenoten. De verstoringen hebben grote rederijen gedwongen om de dure en langere route rond Afrika te nemen. De bewegingen van schepen en militaire middelen in deze strategische wateren kun je in detail volgen op onze live-kaart. Voor uitleg over technische termen zoals AIS of ADS-B kun je terecht in onze verklarende woordenlijst.
Veelgestelde Vragen over de Houthi's
Waarom heten ze de Houthi's?
De beweging is vernoemd naar haar oprichter, Hussein Badreddin al-Houthi. Nadat hij in 2004 door het Jemenitische leger werd gedood, nam zijn broer Abdul-Malik al-Houthi de leiding over en groeide de beweging uit tot een machtige militaire en politieke kracht.
Zijn de Houthi's een terroristische organisatie?
Dit is een politiek gevoelige vraag. Landen als de Verenigde Staten hebben Ansar Allah (opnieuw) aangemerkt als een terroristische organisatie. Andere landen en internationale organen, zoals de Verenigde Naties, doen dit niet, vaak om diplomatieke kanalen open te houden en de levering van humanitaire hulp aan het door oorlog verscheurde Jemen niet te belemmeren.
Wat willen de Houthi's bereiken?
Hun doelen zijn tweeledig. Op binnenlands vlak streven ze ernaar om Jemen (of in ieder geval Noord-Jemen) te besturen volgens hun Zaidi-sjiitische principes en om erkend te worden als de legitieme regering. Op regionaal niveau willen ze zich profileren als een belangrijke speler in de 'As van Verzet' tegen de invloed van de VS en Israël in het Midden-Oosten.